ALBUM REVIEW
MAKE – Exegesis At The End Of Time
Sludge ve Post-Metalin Düşünsel Yüzü
2008 yılında Kuzey Carolina'da kurulan MAKE, sludge, doom, post-metal ve noise rock unsurlarını ortak bir estetik zeminde buluşturan, Amerikan yeraltı sahnesinin kendine özgü gruplarından biri olarak öne çıkıyor. Özellikle 2016 tarihli "Pilgrimage Of Loathing" ile dikkat çeken topluluk, on yıllık sessizliğin ardından dördüncü albümü "Exegesis At The End Of Time" ile geri dönüyor. Grup, bu yeni çalışmasında hem kavramsal kapsamını hem de ses paletini genişletirken, sludge metalin geleneksel ağırlığını daha deneysel ve atmosferik yaklaşımlarla yeniden şekillendirmeyi hedefiyor.
Sludge ve post-metal eksenindeki pek çok albüm ağırlığını rifflerin fiziksel etkisinden alırken, "Exegesis At The End Of Time" ağırlığı daha çok zaman duygusunu manipüle etme biçiminden kazanıyor. Albümün açılışındaki “The End Of The Night”, üç dakikayı aşan ritimsiz synth ve gitar katmanlarıyla dinleyiciyi bilinçli olarak bekletirken, bu gecikme yalnızca atmosfer yaratmak için kullanılmıyor; albümün genel kompozisyon anlayışını da tanımlıyor. MAKE burada ani patlamalar yerine gerilimi yavaş yavaş biriktiren, boşlukları en az riffler kadar önemli gören bir yaklaşım benimsiyor. Şarkının ikinci yarısında devreye giren blues kökenli bas yürüyüşleri ve ağır sludge riffleri, başlangıçtaki durağanlığın üzerine inşa edildiği için çok daha büyük bir etki yaratıyor.
Albüm boyunca bas gitarın üstlendiği rol dikkat çekici. Pek çok sludge grubunda düşük frekanslar gitar duvarının içinde erirken, MAKE çoğu zaman şarkıların yönünü bas üzerinden belirliyor. “Forking Paths” ve kapanıştaki “The Augur”, ritüelistik tekrarlar üzerine kurulan bas motifleriyle açılıyor; davullar ve gitarlar ise bu temelin üzerine sonradan ekleniyor. Bu tercih, albümü klasik doom/sludge formülünden kısmen uzaklaştırarak post-metal geleneğine yaklaştırıyor. Özellikle Neurosis ve Isis çizgisinden gelen dinamik kurulum mantığı hissedilse de MAKE’in amacı doğrudan atmosferik yükselişler yaratmak değil. Şarkılar çoğunlukla bir doruk noktasına ulaşmak yerine baskıyı katman katman artırarak ilerliyor.
“The Judge”, albümün en yoğun riff mimarisine sahip parçalarından biri. Buradaki gitar tonu alışıldık sludge bulanıklığından ziyade kompakt ve sıkıştırılmış bir karakter taşıyor. Riffler sürekli yön değiştirirken şarkı tamamen parçalanmıyor; aksine başlangıç motifine geri dönerek kendi iç bütünlüğünü koruyor. Bu yaklaşım albümün genelinde görülen önemli bir özellik. MAKE karmaşıklığı teknik gösteriş üzerinden değil, tekrar eden fikirlerin farklı bağlamlarda yeniden kullanılması üzerinden kuruyor.
Vokal tarafında da benzer bir çeşitlilik mevcut. Derin guttural vokaller, acılı çığlıklar ve yarı konuşur biçimde söylenen pasajlar sık sık yer değiştiriyor. Ancak bu çeşitlilik bir ekstrem metal gösterisine dönüşmüyor; her vokal formu belirli bir dramatik işlev üstleniyor. “The Spectacle” gibi bölümlerde farklı vokal karakterlerinin üst üste bindirilmesi, şarkıların kaotik hissini güçlendirirken müziğin anlatısal tarafına da katkı sağlıyor.
Albümün kendisini “thematic psychedelic noise-sludge” olarak tanımlaması ise daha karmaşık bir değerlendirmeyi hak ediyor. Noise ve sludge bileşenleri albümün her anında açıkça hissedilirken, psikedelik taraf aynı derecede baskın görünmüyor. MAKE meditasyon hissi yaratmaya çalışan uzun girişler, drone tabanlı tekrarlar ve synth kullanımıyla bu alana göz kırpıyor; ancak şarkıların ağır bölümleri çoğu zaman bu atmosferi yeni bir bilinç düzeyine taşımaktan çok ezip geçmeyi tercih ediyor. Bu nedenle psikedelik unsur albümün yapısal merkezine yerleşmekten ziyade belirli anlarda ortaya çıkan ikincil bir renk gibi duruyor. “Chimera” bu konuda istisna sayılabilecek bir parça. Efektlerle boğulmuş yüksek frekanslı gitar katmanlarının final bölümünde yarattığı çözülme hissi, albümdeki nadir gerçek transandantal anlardan biri.
Dört kişilik kadroya geçişin etkileri de hissediliyor. Aaron Smithers’ın bas, vokal ve synth katkıları grubun ses paletini genişletirken, bu eklemeler dekoratif seviyede kalmıyor. Özellikle synth dokuları şarkıların giriş ve geçiş bölümlerinde atmosfer yaratmanın ötesinde kompozisyonun ritmini belirleyen unsurlara dönüşüyor. Buna karşın albümün prodüksiyonu bazı çağdaş sludge kayıtlarının sahip olduğu devasa yoğunluğa ulaşmıyor. Kris Hilbert’in miksajı rifflerin ve bas çizgilerinin birbirini boğmasına izin vermeyen kontrollü bir denge üzerine kurulu. Bu tercih detayların duyulmasını sağlasa da kimi anlarda müziğin ihtiyaç duyduğu fiziksel ağırlığı bir miktar sınırlıyor.
Lirik ve kavramsal tarafta ise albüm tek bir hikâye anlatmaktan çok ortak bir düşünsel eksen etrafında dolaşıyor. Borges, Pynchon, McCarthy ve DeBord referansları şarkıların içine doğrudan yerleştirilmiş durumda. Ancak albümün başarısı bu göndermelerin varlığında değil, müzikal karşılıklarının oluşturulabilmesinde yatıyor. “Forking Paths”ın sürekli yön değiştiren yapısı ya da “The Augur”daki bitmek bilmeyen gerilim akorları, bu fikirlerin yalnızca sözlerde kalmadığını gösteriyor. Özellikle “The Augur”, tekrara dayalı yapısını anlamsız bir uzatma yerine varoluşsal çıkmaz fikrinin müzikal temsiline dönüştürmeyi başarıyor.
Scott Endres tarafından hazırlanan kapak çalışması da müziğin yaklaşımıyla uyumlu bir ilişki kuruyor. Labirent imgesi albümün hem kavramsal hem de yapısal mantığını yansıtıyor. Şarkılar doğrusal ilerlemek yerine sürekli yeni koridorlar açıyor, geri dönüyor ve yön değiştiriyor. Bu nedenle görsel tasarım yalnızca türün alışıldık karanlık estetiğini tekrar etmek yerine albümün içeriğine doğrudan bağlanan işlevsel bir unsur hâline geliyor.
Exegesis At The End Of Time, sludge ve post-metal geleneklerini kökten dönüştüren bir çalışma değil. Ancak bu onun hedefi de değil. MAKE burada türün yerleşik araçlarını kullanarak yoğunluk, tekrar ve kavramsal bütünlük arasındaki ilişkiyi yeniden düzenlemeye çalışıyor. Albümün en güçlü tarafı da tam olarak burada ortaya çıkıyor: dinleyiciden sabır talep eden uzun kurulumlar, yalnızca atmosfer yaratmak için değil, sonradan gelecek ağırlığın anlamını değiştirmek için kullanılıyor. Sonuç olarak bu albüm, anlık etki arayanlardan çok yapısal detayları takip etmeye istekli dinleyicilere hitap eden; sludge’ın fiziksel gücünü düşünsel bir çerçeve içine yerleştirmeye çalışan bir çalışma olarak çağdaş sahnede kendine sağlam bir yer açıyor.
OZAN
https://thebandmake.bandcamp.com
https://www.instagram.com/thebandmake
https://accidentpronerecords.bandcamp.com
https://linktr.ee/accidentpronerecords